« * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ . . . ) * » « 1 » مؤلف : روايات راجع به داستانهايى كه منجر به تحريم شراب در اسلام شده است از طريق عامه بسيار است ، و بسيار هم از جهت مضمون با هم اختلاف دارند . و اما بحث و گفتگو در باره احوال كسانى كه در اين روايات از آنها اسم برده شده از اصحاب رسول اللَّه ( ص ) و اينكه شراب خورده‌اند چون از غرض ما اجنبى است و به كار ما ( تفسير ) ارتباطى ندارند از اين جهت متعرض آن نشده و مىگذريم ، و اگر اين اخبار را نقل كرديم غرضمان اين بود كه دانسته شود بر طبق بيان سابق كه گفتيم اين آيات اشعار و يا دلالت دارند بر اينكه جمعى از مسلمين بعد از نزول آيه بقره هنوز دست از شرب خمر بر نداشتند ، تا اينكه اين آيات نازل شد . چنان كه اين روايات هم هست كه على ( ع ) و عثمان بن مظعون حتى قبل از نزول تحريم هم شراب را بر خود تحريم كرده بودند . در كتاب ملل و نحل رجالى را از عرب اسم مىبرد كه در جاهليت شراب را بر خود تحريم كرده بودند و بعضى از آنان موفق به درك اسلام و تشرف به آن شدند ، از آن جمله عامر بن ظرب عدوانى و قيس بن عاصم تميمى ، ( اين شخص اسلام را درك كرده ) و صفوان بن امية بن محرث كنانى ، و عفيف بن معدى كرب الكندى ، و اسلوم اليامى است ، كه زنا و شراب را با هم ترك گفتند ، و بر خود تحريم كردند ، البته اينها آحادى از مردم آن روز بوده‌اند كه كلمه حق بر زبانشان جارى شده است ، و گرنه عامه مردم آن روز البته - غير از يهود - عادت به شرب خمر داشتند ، و آن را مانند آب مىنوشيدند « 2 » تا اينكه خداى تعالى در قرآن كريم آن را تحريم كرد . چيزى كه از آيات راجع به خمر استفاده مىشود اين است كه شراب در مكه و قبل از هجرت تحريم شده ، چنان كه آيه « قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ وَالإِثْمَ وَالْبَغْيَ » « 3 » دلالت بر اين معنا دارد ، چون اين آيه مكى است و اگر ضميمه شود به آيه « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما » « 4 » كه آيه ايست مدنى در اوايل هجرت نازل شده است ، شكى باقى نمىماند كه در

--> ( 1 ) در المنثور ج 2 ص 315 . ( 2 ) ملل و نحل ج 2 ص 242 . ( 3 ) بگو پروردگار من تنها اعمال زشت را تحريم كرده است ، چه آنهايى را كه علنى انجام مىشوند و چه آنهايى كه در نهان انجام مىيابند ، و نيز تحريم كرده است گناه ( شراب ) و ظلم را . سوره اعراف آيه 33 . ( 4 ) از تو مىپرسند از شراب و قمار ، بگو در آن دو ، گناهى است بس بزرگ و منافعى براى مردم ، ليكن گناهشان از نفعشان بزرگتر و بيشتر است . سوره بقره آيه 219 .